Herman Doomer

Hoewel zeventiende-eeuwse meubelen geen zwaartepunt vormen in ons verwervingsbeleid, kopen wij in 2009 een uniek kabinet dat omstreeks 1640-1650 gemaakt moet zijn. Het betreft een met ebbenhout gefineerd kunstkabinet van de Amsterdamse vakman Herman Doomer. Het bekende Tulpenkabinet in onze collectie wordt aan deze zelfde meubelmaker toegeschreven. Het donkere, strenge en misschien zelfs wat eenvoudig ogende kabinetje blijkt na het openen van de deuren op een even verrassende als geraffineerde wijze versierd te zijn. De 24 laatjes die tevoorschijn komen, zijn voorzien van een fijn rankenpatroon dat blijkt te zijn uitgevoerd in balein, ook wel walvisbaard genoemd. Herman Doomer is degene die het procedé bedacht om dit dierlijke materiaal, dat vanwege de destijds bloeiende walvisvaart ruim voorhanden was, in een metalen mal te persen en te kleuren. Hij vroeg daar in 1641 octrooi voor aan. Hoewel het balein als goedkoop substituut van het kostbare ebbenhout is bedoeld, blijkt het een heel eigen charme te hebben: de in deze ‘seriematige’ techniek uitgevoerde ornamenten zijn haarscherp, uiterst gedetailleerd én onderling exact identiek. Wat betreft dit laatste moeten we niet vergeten dat het een negentiende-eeuwse notie is om de kleine onregelmatigheden die het gevolg zijn van een handmatige uitvoering te waarderen. In de zeventiende eeuw geldt juist: hoe gelijkmatiger, hoe beter.