Kerst in Museum Boijmans Van Beuningen

Zo net voor de kerstdagen worden de kerststalletjes weer van de zolder gehaald. Een mooi moment om ook de kerstverhalen uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen te belichten. Het verhaal van de geboorte van Jezus is verbonden met ontroerende thema’s zoals familie, geloof en de komst van nieuw leven. Vandaar dat het beeld van Maria en Jozef met hun kind, de drie koningen en de herders al vele malen is vastgelegd in de kunst. Voor deze kerst worden twee van deze speciale stukken uit de collectie van het museum onder de aandacht gebracht.

Het drieluik met het kerstverhaal

De aanbidding der koningen was een populair onderwerp voor schilders in Antwerpen rond 1520. In België en andere Europese landen wordt Driekoningen nog steeds gevierd. De drie koningen of de drie wijzen uit het oosten waren Caspar, Melchior en Balthasar. Zij brachten goud, mirre en wierook naar de pasgeboren Jezus van Nazareth om hem te vereren als de koning der Joden. Het middelste paneel van ‘Drieluik met de Aanbidding der koningen, de Aanbidding der herders en de Rust op de vlucht naar Egypte’ is een prachtig voorbeeld van dit kerstverhaal. Het is een bijzonder drieluik vanwege de karakteristieke koppen van de geschilderde figuren. Het is ook opvallend dat de gebruikelijke halo ontbreekt bij zowel Maria als Jezus Christus. Bovendien ziet Jezus er uit als een gewone baby. Het linker paneel toont de aanbidding der herders. Zij vertellen Maria over hun visioenen en vereren Jezus voordat zij teruggaan naar hun kuddes. In het rechter paneel ziet u  Maria, Jozef en Jezus uitrusten voordat zij verder gaan met hun vlucht van Bethlehem naar Egypte.

De maker

Het drieluik werd gemaakt in Antwerpen tussen 1520 en 1530. Vroeger werd het toegeschreven aan Dirck Jacobsz. Vellert maar na grondig onderzoek werd vastgesteld dat dit niet klopte. Wie had het dan wel gemaakt? Dit drieluik werd gemaakt door de mysterieuze Meester van de Aanbidding te Lille. Een groep werken is aan hem toegeschreven maar verder weten we bijna niets over hem.

Onbekende meesters

Van veel kunstwerken is niet bekend wie de maker is. Vaak is daarom een naam verzonnen. Meester van de Aanbidding te Lille is daar één voorbeeld van maar we hebben ook een Meester van het Leven van Maria, Meester van de Borghese Tondo en Meester met de Dobbelsteen.

Een heuse kerststal

Naast drieluiken en schilderijen heeft het museum ook een heuse kerststal van notenhout in de collectie. De ‘Kerstgroep met Aanbidding der Koningen’ is gemaakt in de tweede helft van de zestiende eeuw. Zeven engelen omringen Maria die in het midden van de voorstelling op een zetel zit. Het Christuskind houdt ze met beide handen vast op haar schoot. Rechts knielt Melchior en links staat Balthasar. Caspar staat wat meer op de achtergrond met zijn assistent. Er zijn nog meer figuren bij die bidden rond Maria. Deze kerststal komt uit hetzelfde atelier als een soortgelijk werk genaamd ‘Kerstgroep met Aanbidding der Herders.’ De kerststal met de koningen werd in 2005 aan het museum geschonken door Jacques Schoufour.