Gispen Specials

Wie aan Gispen denkt, denkt waarschijnlijk aan stalenbuisstoelen zonder achterpoten en aan kantoormeubilair. Maar in de honderd jaar dat het bedrijf bestaat is er veel meer gemaakt.

Het begin

In 1916 koopt Willem Hendrik Gispen (1890-1981) in het centrum van Rotterdam een smederij op en begint zijn kunstsmederij ‘W.H. Gispen & Co’. In het begin ontwerpt hij in opdracht smeedijzeren objecten zoals lampen, klokken en uithangborden en ook houten meubelen. Zijn aandacht gaat echter al snel uit naar serieproductie en begin jaren 20 maakt de ontwerper lampen met in serie vervaardigde kelkjes. Dit resulteert in 1926 in de bekende Giso-lampen. Deze machinaal vervaardigde lampen worden gemaakt van Giso-glas: kristalglas met een laagje opaalglas eroverheen.

In 1927 maakt Gispen ook een eerste prototype van een achterpootloze stoel.  In 1930 verschijnt de eerste catalogus waarin naast stoelen ook theetafels, bijzettafels, bedden, banken, krukken en nog veel meer soorten meubelen worden aangeboden. Gedurende het hele bestaan van Gispen worden modern vormgegeven catalogi uitgegeven waarin het assortiment, gefotografeerd door vooraanstaande fotograferen, wordt aangeboden.

Willem Hendrik Gispen, Gispen’s Fabriek voor Metaalbewerking N.V., Hanglamp, 1931, metaal en glas, Aankoop 1983.
Willem Hendrik Gispen, Gispen’s Fabriek voor Metaalbewerking N.V., Hanglamp, 1931, metaal en glas, Aankoop 1983.
Willem Hendrik Gispen, Gispen’s Fabriek voor Metaalbewerking N.V., stoel, 1934, verchroomd metaal, hout en multiplex, Aankoop 1983.
Willem Hendrik Gispen, Gispen’s Fabriek voor Metaalbewerking N.V., stoel, 1934, verchroomd metaal, hout en multiplex, Aankoop 1983.

Verhuizing en uitbreiding

In 1933 wordt W. van Osselen als zakelijk directeur aangenomen. Een jaar later verhuist het bedrijf naar Culemborg, waar het zich tot op de dag van vandaag bevindt. Er wordt overgegaan op grootschaliger seriewerk. Het machinepark moet worden uitgebreid en in Culemborg kan men de fabriekshallen van een metaalfabriek overnemen. In 1935 wordt door van Van Osselen de afdeling Stalachrome opgericht. Hier worden kantoormeubelen van plaatstaal vervaardigd. De ontwerpers van de tekenkamer van Gispen maken de ontwerpen voor de meubelen, Willem Hendrik Gispen is slechts verantwoordelijk voor het grafisch ontwerp van de Stalachrome catalogi.

Oorlogsjaren

Tijdens de oorlogsjaren heeft Gispen geen beschikking over staal maar door over te schakelen naar houten meubelen onder de naam Pelko blijft het bedrijf bestaan. In 1949 treedt W.H. Gispen af als directeur. De meubels worden ontworpen door nieuwe ontwerpers, waarvan André Cordemeyer en Wim Rietveld de bekendste zijn.

Wim Rietveld, André Cordemeyer, Fauteuil nr. 1407, 1959, staal, bakeliet, schuimrubber en textiel, schenking Dienst Gemeentelijke Gebouwen 1997.
Wim Rietveld, André Cordemeyer, Fauteuil nr. 1407, 1959, staal, bakeliet, schuimrubber en textiel, schenking Dienst Gemeentelijke Gebouwen 1997.

Kantoorinrichting

Vanaf de jaren 70 richt het bedrijf zich volledig op de kantoorinrichting en worden er geen meubelen meer gemaakt voor het particuliere interieur. Banken, overheidsgebouwen en kantoren worden op maat door Gispen ingericht.

Gispen Design Collectie

Omstreeks de eeuwwisseling gaat het bedrijf onder de noemer Gispen Design Collectie samenwerkingen aan met hedendaagse ontwerpers. Richard Hutten wordt aangesteld als creatief directeur en ontwerpt verschillende producten. Al eerder door Hutten ontworpen producten - zoals de populaire Domoor -  worden door Gispen op de markt gebracht.

Richard Hutten, Domoor, 2001, Polypropyleencarbonaat (PPC), schenking Abel en Boris Hutten 2008.
Richard Hutten, Domoor, 2001, Polypropyleencarbonaat (PPC), schenking Abel en Boris Hutten 2008.

Gispen Specials

Inmiddels bestaat Gispen honderd jaar. Aanleiding voor Museum Boijmans Van Beuningen om een tentoonstelling te maken over het bedrijf. Gispen heeft niet alleen in het begin, toen er enkel in opdracht werd gewerkt, maar ook later altijd ingespeeld op speciale wensen van klanten. In de tentoonstelling Gispen Specials – De klant is koning zijn niet de producten uit het standaard assortiment van Gispen te zien, maar gaat de aandacht juist uit naar de ‘specials’; eenmalige of in kleine oplage gemaakte ontwerpen. Denk hierbij aan de smeedijzeren lamp die W.H. Gispen voor zijn eigen huis heeft ontworpen of de extra grote diagonaalstoel voor de Van Nelle Fabriek. Ook meer recente specials, zoals de door Richard Hutten ontworpen Berlagestoel voor het Grand Café van het Gemeentemuseum, zijn in de tentoonstelling opgenomen.

Benieuwd naar de andere specials? De tentoonstelling is nog tot en met 26 februari in het museum te zien.

Willem Hendrik Gispen, hanglamp, 1917, smeedijzer en zijde, aankoop 1985.
Willem Hendrik Gispen, hanglamp, 1917, smeedijzer en zijde, aankoop 1985.
Richard Hutten, Berlage stoel, 2004, eikenhout en nylon, schenking Abel en Boris Hutten 2008.
Richard Hutten, Berlage stoel, 2004, eikenhout en nylon, schenking Abel en Boris Hutten 2008.