De favorieten van... conservator Saskia van Kampen

Niet eerder was er zo’n goede reden om familie, vrienden en kennissen mee te tronen naar het museum. ‘Een tentoonstelling van dit kaliber komt in Nederland maar eens in de zoveel jaar voor,’ zegt Saskia van Kampen-Prein (40), conservator en samensteller van Gek van surrealisme. Gek van surrealisme vertelt het verhaal van de kunstbeweging. Getoond wordt de ontwikkeling van kunstenaars als Dalí, Ernst, Magritte en Miró en tegelijk ook de passie van vier belangrijke verzamelaars; Roland Penrose, Edward James, Gabrielle Keiller en Ulla en Heiner Pietzsch.

Roland Penrose

‘Een fantastisch en relatief vroeg werk van Joan Miró is Tête de paysan Catalan (1925). Roland Penrose verwierf het in 1937 samen met diverse andere topstukken van de Belgische kunstverzamelaar René Gaffé. Gaffé had kort daarvoor te horen gekregen dat hij ongeneeslijk ziek was en deed daarom veel van de hand. Na de verkoop kwam de Belg erachter dat er een verkeerde diagnose was gesteld.’

Joan Miró, Tête de paysan Catalan / Hoofd van een Catalaanse boer, 1925. Olieverf op doek, 92,4 x 73 cm, Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh, inv.nr. GMA 4252, aangekocht samen met Tate, met hulp van het Art Fund in 1999. Voormalige collectie van Roland Penrose.
Joan Miró, Tête de paysan Catalan / Hoofd van een Catalaanse boer, 1925. Olieverf op doek, 92,4 x 73 cm, Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh, inv.nr. GMA 4252, aangekocht samen met Tate, met hulp van het Art Fund in 1999. Voormalige collectie van Roland Penrose.

Edward James

‘Mecenas Edward James was een belangrijke stuwende kracht voor het surrealisme. De ‘paranoïde’ meubelstukken die Salvador Dali in de jaren dertig in opdracht van James ontwierp, blijven spectaculair om te zien. Naast onze eigen Mae West Lips Sofa (1938) en White Aphrodisiac Telephone (1936) tonen we een bijzonder haardscherm, twee lampen, een stoel en voorbereidende schetsen en foto’s.’

Salvador Dalí, Mae West Lips Sofa / Mae West lippensofa, 1938. In samenwerking met Edward James, uitgevoerd door Green & Abbott, Hout en wol, 92 x 215 x 66 cm. Bruikleen Stichting Museum Boijmans Van Beuningen 2003, inv.nr. V 2280 (KN&V). Voormalige collectie van Edward James.
Salvador Dalí, Mae West Lips Sofa / Mae West lippensofa, 1938. In samenwerking met Edward James, uitgevoerd door Green & Abbott, Hout en wol, 92 x 215 x 66 cm. Bruikleen Stichting Museum Boijmans Van Beuningen 2003, inv.nr. V 2280 (KN&V). Voormalige collectie van Edward James.
Salvador Dalí, White Aphrodisiac Telephone / Witte lustopwekkende telefoon, 1936. In samenwerking met Edward James, uitgevoerd door Green & Abbott. Kunststof, gips, olieverf, touw, metaal en papier, 20 x 32 x 15 cm. Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, inv.nr. BEK 1676 (MK). Voormalige collectie van Edward James.
Salvador Dalí, White Aphrodisiac Telephone / Witte lustopwekkende telefoon, 1936. In samenwerking met Edward James, uitgevoerd door Green & Abbott. Kunststof, gips, olieverf, touw, metaal en papier, 20 x 32 x 15 cm. Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, inv.nr. BEK 1676 (MK). Voormalige collectie van Edward James.

Gabrielle Keiller

‘Een heel bijzonder werk uit de collectie van de Schotse Gabrielle Keiller is La représentation (1937) van René Magritte. Het is het enige shaped canvas (schilderij met afwijkende vorm) dat Magritte ooit maakte. Inspiratiebron vormde Salvador Dalí’s Couple aux têtes pleines de nuages (1936) dat deel is van onze museumcollectie. Beide werken worden straks tijdens Gek van surrealisme verenigd.’

René Magritte, La représentation / De weergave, 1937. Olieverf op doek op multiplex, met torsovormige lijst: 53,7 x 49,5 cm. Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh, inv.nr. GMA 3546, aankoop 1990. Voormalige collectie van Gabrielle Keiller, voorheen in het bezit van Roland Penrose (van 1938 tot 1979).
René Magritte, La représentation / De weergave, 1937. Olieverf op doek op multiplex, met torsovormige lijst: 53,7 x 49,5 cm. Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh, inv.nr. GMA 3546, aankoop 1990. Voormalige collectie van Gabrielle Keiller, voorheen in het bezit van Roland Penrose (van 1938 tot 1979).
Salvador Dalí, Couple aux têtes pleines de nuages / Een paar met het hoofd vol wolken, 1936. Olieverf op paneel, fi guur links, met lijst: 98,5 x 77 x 4,5 cm, fi guur rechts, met lijst: 87,5 x 72,4 x 4,5 cm. Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, inv.nr. 2988 a-b (MK). Voormalige collectie van Edward James.
Salvador Dalí, Couple aux têtes pleines de nuages / Een paar met het hoofd vol wolken, 1936. Olieverf op paneel, fi guur links, met lijst: 98,5 x 77 x 4,5 cm, fi guur rechts, met lijst: 87,5 x 72,4 x 4,5 cm. Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, inv.nr. 2988 a-b (MK). Voormalige collectie van Edward James.

Ulla en Heiner Pietzsch

‘Tussen alle monumentale kunstwerken hangt een kleine collage getiteld Le déclin de la société bourgeoise (circa 1935-1939). Hoewel niet het belangrijkste werk, is het toch een van mijn favorieten. Het raakt op verschillende manieren aan de kern van het surrealisme: het is gemaakt door André Breton en de titel geeft een van de belangrijkste doelstellingen van de surrealisten weer: de afname van burgerlijkheid.’

André Breton, Le déclin de la société bourgeoise / De ondergang van de burgermaatschappij, ca. 1935-1939. Collage op papier, 135 x 87 mm. Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh, inv.nr. GMA 3945. Voormalige collectie van Gabrielle Keiller, nagelaten in 1995.
André Breton, Le déclin de la société bourgeoise / De ondergang van de burgermaatschappij, ca. 1935-1939. Collage op papier, 135 x 87 mm. Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh, inv.nr. GMA 3945. Voormalige collectie van Gabrielle Keiller, nagelaten in 1995.