Herkomstonderzoek

Roofgoederen in Nederlandse musea

Nadat de nationaalsocialisten in 1933 in Duitsland aan de macht kwamen, werden Joden vervolgd en hun eigendommen geconfisqueerd. Dit mondde uit in grootschalige kunstroof vooraf en tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarbij kunstwerken werden geroofd, geconfisqueerd of onder dwang voor lage prijzen moesten worden verkocht, om bijvoorbeeld te voorzien in levensonderhoud of om een vlucht naar een ander land te bekostigen. Dit gebeurde onder andere in Oostenrijk vanaf de Anschluss in 1938 en in landen zoals Frankrijk en Nederland gedurende de bezetting. Via kunsthandels, veilingen of particulieren kwamen roofgoederen soms in Nederlandse musea terecht, zonder dat deze het wisten. Ook in latere jaren verwierven musea kunstobjecten, zonder te weten dat deze tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofd, onder dwang verkocht of geconfisqueerd waren.

Onderzoeksprojecten Museale Verwervingen

Sinds twee decennia is er hernieuwde belangstelling voor deze roofkunst. In 1998 uitte zich dit in de opzet van het eerste landelijke onderzoeksproject van de Museumvereniging over de verwervingen in de jaren 1940-1948. Dit werd voortgezet in het huidige onderzoeksproject Museale Verwervingen vanaf 1933, dat zich concentreert op de verwervingen in de jaren 1933-1940 en 1948-heden. Museum Boijmans Van Beuningen heeft aan zowel het eerste onderzoeksproject als het daaropvolgende onderzoek deelgenomen, en zal het project Museale Verwervingen vanaf 1933 begin 2018 afronden. Doel van deze projecten is om na te gaan of er na 1933 kunstwerken zijn verworven die in Nederlandse museumcollecties terecht zijn gekomen en waarvan de herkomst vragen oproept met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog. Hebben de Nederlandse musea kunstwerken in hun collecties die tussen 1933 en 1945 onder verdachte omstandigheden van eigenaar wisselden? De Museumvereniging heeft de musea gevraagd om de herkomstgeschiedenis van hun collecties te onderzoeken, om zo een inventarisatie te kunnen maken van voorwerpen in Nederlands museaal bezit met een herkomst die duidt of zou kunnen duiden op onvrijwillig bezitsverlies.

Het museum biedt vanuit een kritische houding ten aanzien van de collectie graag online openheid over de herkomst van de kunstwerken in de collectie. Sinds 2010 wordt informatie over het herkomstonderzoek op de website gepubliceerd op de pagina's Museale Verwervingen 1940-1948 en Museale Verwervingen vanaf 1933, restituties naar aanleiding van het eerste onderzoek, lopende en afgehandelde restitutieverzoeken, en kunstwerken uit de collectie met een mogelijk problematische herkomst. De werken met een mogelijk problematische herkomst kunnen tevens gevonden worden op de website van Museale Verwervingen vanaf 1933.

De Collectie Koenigs

Bijzondere aandacht wordt op de website aan de Collectie Koenigs geschonken. Sinds 1997 wordt deze beroemde verzameling opgeëist door mw. C.F. (Christine) Koenigs (1952) en enkele andere nazaten van de verzamelaar F.W. Koenigs (1881-1941). Om het publiek, de media, betrokken instellingen en personen zo compleet mogelijk en verifieerbaar te informeren over deze sinds 1997 lopende kwestie, kunnen alle documenten over de verwerving van de Collectie Koenigs uit het museumarchief online worden geraadpleegd.

Nadere informatie
Voor meer informatie, neem contact op met de directie van Museum Boijmans Van Beuningen via de afdeling Marketing en communicatie:
telefoon: 010 - 44.19.561, e-mail: pressoffice@boijmans.nl